* BNNVARA - Wat vraag je wel/niet aan een transgender?

Wat vraag je wel/niet aan een transgender?

leestijd 4 minuten

The Transketeers is soort vrolijke omgangscursus voor de omgeving van transgenders. Wat vraag je wel en wat kan écht niet?

Quizvraag. Stel, je collega is transgender. Je bent superbenieuwd waar hij zich bevindt in het transitieproces. Maar hoe vraag je dat?

a)    ‘Ben je al omgebouwd?!’
b)    ‘Ben je al af?’
c)     Je vraagt niks. Je wacht totdat je collega er eventueel zelf over begint.
d)    ‘Hoever ben je in je medisch traject?’

Deze quizvraag komt uit de webserie The Transketeers, een filmmakerscollectief van drie transgenders. Ze spraken over hun leven (en over de serie natuurlijk) bij Pauw. ‘Het gaat heel vaak over ons, maar we kunnen ook zelf heel goed vertellen’, aldus Jonah Lamers. En zo ontstond het filmmakerscollectief achter de serie. ‘Het thema transgender is een jaar of vijf tot zeven een hot topic in de Nederlandse media. En dan gaat het heel vaak over ellende. Over moeilijkheden, operaties. Heel vaak het medische verhaal. Dat kan bij het traject horen, maar we zijn meer dan een hormoonprik. We wilden een wat gelaagder beeld geven.’

Oh jee
Voor Jonah begon het ergens in de puberteit. ‘Ik voelde me oncomfortabel, maar ik wist niet precies waarom. Het was nog niet in me opgekomen om het uit te zoeken op internet, dus ik hoorde er niks over. Ik zat met mezelf in de knoop en wist niet zo goed wat er aan de hand was.’ Er begon opeens van alles te groeien. ‘Ik dacht: oh jee. Wat moet ik hier nou weer mee?’

Mede-Transketeer Chris Rijksen: ‘Ik dacht dat de wereld was ingedeeld in jongens en meisjes, maar ik wilde daar niet aan meedoen, bekijk het allemaal maar. Ik kon best als meisje met kort haar me daar niks van aantrekken en in bomen klimmen en voetballen. Mijn ouders waren daar heel relaxed mee, mijn school en mijn omgeving waren er buitengewoon oké mee.’ Toen Chris negentien jaar werd, begon hij na te denken: over twintig jaar ben ik een vrouw van 39. Dat voelde niet goed. ‘Toen pas kon ik mijn vinger er op leggen: ik voel mij dus geen vrouw. Wat weer de vraag oproept: voel je je man? Hoe voelt dat dan? Geen idee!’

Mannenafdeling
Voor Bart Peters (ook Transketeer) begon het besef op zijn 22ste: ‘Toen dacht ik: ik heb één leven. Het is toch zonde om dat met zoveel ongemak met mijn lijf te leven? Ik besloot er iets aan te doen.’ Inmiddels is hij getrouwd met Marloes Meuzelaar, ze kennen elkaar inmiddels tien jaar. En dat betekent dat Marloes de hele transitie van Bart heeft meegemaakt. ‘Volgens mij heb ik het verteld op onze derde date’, zegt Bart. Marloes: ‘Mijn voorkeur ligt een beetje in het midden, dus mij maakt het niet zoveel uit in welke vorm mijn partner komt. Maar je bent natuurlijk wel benieuwd waar de transitie naartoe gaat. Hoe kom je daar samen uit? Dat is een proces met ups en downs. De downs zijn moeilijk, voor allebei. Maar de eerste keer testosteron, of de eerste keer shoppen bij de mannenafdeling van de H&M, deel je óók met elkaar.’

Ook Chris heeft een relatie, met Nadine Verhoeven. Zij kent Chris als vrouw en gedurende de transitie moest Nadine óók een proces door. ‘Ik zag Chris meer als entiteit, niet zozeer als man of vrouw. We waren negen maanden samen voordat hij daar echt serieus twijfels over begon uit te spreken. Wel spannend als iemand zoiets zegt. Ik kwam uit de kast op mijn veertiende, dus ik moest ook mijn eigen wereld opnieuw definiëren. Maar Chris heeft het me belachelijk makkelijk gemaakt. Omdat hij me vanaf het begin deelgenoot heeft gemaakt van zijn gedachten.’

Omgangscursus
De webserie die ze maken, is een soort vrolijke omgangscursus voor de omgeving van transgenders. Daarin zit dus ook die eerdere vraag van die collega. Jonah: ‘Er zijn twee goede antwoorden, waarvan er één de beste is.’ C en D kunnen allebei, maar C – stil zijn en afwachten – is toch wel beter, vindt hij. ‘Zeker wanneer het collega’s zijn, zijn er gepaste vragen en ongepaste vragen. Als je alleen maar met elkaar werkt, is het misschien een beetje raar om naar iets heel intiems te vragen, zoals een medische transitie. Dat is gewoon niet iets wat je per se doet op de werkvloer. Maar als je een hele goede band hebt met je collega, dan is het misschien een ander verhaal. Dan zou je het zo netjes kunnen vragen.’