* BNNVARA - Wat zien we in ‘Veda beslist zélf – Jong en een euthanasiewens’?
Word lid

Wat zien we in ‘Veda beslist zélf – Jong en een euthanasiewens’?

leestijd 3 minuten
Wat zien we in ‘Veda beslist zélf – Jong en een euthanasiewens’?

Petra van der Heiden is als psycholoog verbonden aan het werk van documentairemaakster Jessica Villerius, die met Veda beslist zélf een film over een jongere met een euthanasiewens maakte.

‘Ik wil graag iets nalaten, ik wil dat het minder een taboe wordt als een jong persoon met psychische problemen een doodswens heeft.’

Dit stond in de brief die Veda aan documentairemaker Jessica Villerius schreef toen ze achttien jaar oud was. Dagelijks krijgt Jessica verhalen van kijkers, maar deze brief straalde zo veel urgentie uit dat ze er wel iets mee móest. Het leidde uiteindelijk tot de 3Doc-documentaire Veda beslist zélf – Jong en een euthanasiewens.

Psycholoog Petra van der Heiden heeft de film al gezien – zoals ze veel werk van Jessica vooraf bekijkt, op Jessica’s verzoek. Vaak is ze begeleider van de jongeren die in beeld komen. Ze denkt mee over scènes die wel of niet in beeld zouden moeten komen en houdt contact met kwetsbare mensen die Jessica voor haar documentaires portretteert. Voor Veda beslist zélf had ze die rol niet; ze bekeek de film als bevriende volger van Jessica’s werk. ‘Ik heb Veda vooraf ook niet gesproken. Haar behandelaren staan dichter bij haar dan ik kan zijn, en zij staan achter deze film. Dus heb ik het dit keer aan hen gelaten. Het was vooral voor Veda de wens om deze documentaire te maken.’

Hoop
Petra heeft natuurlijk wel met maakster Jessica over de documentaire gepraat. ‘Veda wilde deze film omdat ze echt gezien wil worden. En dat er bekendheid komt aan de wens die iemand kan hebben.’ Veda beslist zélf is echter niet alleen een verhaal over Veda’s doodswens, aldus Petra. ‘Er zit een mooi tegenwicht in de film, je ziet óók de liefde tussen haar en de mensen om haar heen. In die zin raakt de documentaire de kijker ook positief.’

En ondanks het thema is Veda beslist zélf ook een film met hoop. ‘Aan het einde van de film zien we dat Veda haar aanvraag voor euthanasie intrekt. Ze wil het leven toch nog een kans geven, ze gáát er toch nog voor.’

Wat voor gevoel zouden we aan de film moeten overhouden? Petra: ‘Dat we nadenken over dit thema. Het is iets wat toch aan het zicht onttrokken wordt, we zien nu hoe mensen zich kunnen voelen.’

En natuurlijk snijdt de film in al zijn gevoeligheid nog een gevoelig thema aan: mag je zo’n verzoek van een jongere inwilligen? ‘Je kunt er niet over oordelen, leven en dood is een zelfbeschikkingsrecht. Maar jongeren moet je ook in bescherming nemen en zorgvuldige hulp verlenen.’ Petra pleit voor een samenleving die veilig genoeg is dat mensen hun doodswens kunnen uitspreken zonder dat we erover oordelen, maar die tegelijkertijd óók jongeren tegen zichzelf in bescherming neemt, door passende therapeutische hulp te bieden.

Uitweg
Een kwartier na het interview belt Petra nog terug. ‘Ik wil als aanvulling op het laatste nog graag benadrukken dat mensen die met zo’n vraag zitten, over het algemeen niet per se dood willen. Ze willen alleen niet meer het leven dat ze leiden en zien geen uitweg. Dat is iets anders dan dood willen.’

Kijk/lees/luister verder
Veda beslist zélf – Jong en een euthanasiewens, woensdag 24 april, NPO 3, 20:25 uur
Na afloop van de docu is er live een speciale aftertalk waarin Sophie Hilbrand met jongeren en (ervarings)deskundigen praat.